Markdown als vervanger van MS Word

Een alternatief voor Word

Ik heb een hekel aan groot, ik heb een hekel aan zwaar. Helaas ben ik, net als u, gedwongen om software van grote ondernemingen in de tech-industrie te gebruiken voor mijn dagelijkse bezigheden. De software die door deze partijen aangeboden wordt is zwaar, en vraagt belachelijk veel resources. De applicatie MS Word op een Macintosh neemt maar liefst 2,66 GB geheugen in beslag. Dat is een absurde hoeveelheid geheugen, die nodig lijkt te zijn voor functies die ik voor 99% niet gebruik. Ouderwetse getypte velletjes papier, in digtale vorm genaamd “platte tekst” nemen zo weinig ruimte in beslag dat dezelfde heoveelheid opslag ongeveer 850.000 pagina’s zou kunnen bevatten. Het is natuurlijk onnodig om hier te schrijven dat er in het formaat van MS Word (.docx) slechts 12-25% van deze heoveelheid kan worden opgeslagen. Waarschijnlijk heeft u helemaal geen 100.000 pagina’s tekst op uw computer opgeslagen. De applicatie waarmee u die pagina’s bewerkt neemt dus een veelheid van de ruimte in van de bestanden waar het u werkelijk om gaat.

Een tweede, en misschien nog wel belangrijker probleem is de controle die de grote technologie firma’s over u proberen te verkrijgen. Belangrijke functies van MS Word, om even bij dat voorbeeld te blijven, zoals terug kunnen bladeren in de versiegeschiedenis,werken alleen als u de documenten opslaat op “OneDrive”, de cloud-service van Microsoft. Uiteraard zit deze dienst inbegrepen bij uw abbonnement op de software van deze service, waarmee alles heel fijn voor u geregeld lijkt. Maar niets is minder waar. Het is vooral een model waarmee u gebonden bent aan de leverancier. Niet alleen bent u min of meer gedwongen om in het door hen opgedrongen bestandsformaat te werken, zij claimen ook een soort eigendom over uw documenten en belemmeren daarmee uw mogelijkheden om in de toekomst andere keuzes te maken. Over de mogelijk problemen die dit kan opleveren omdat uw documenten ook nog op servers staan opgeslagen die niet onder Europese wetgeving vallen hebben we kunnen zien aan de sancties die opgelegd werden aan het Internationale Strafhof.

Werken met MS-Word betekent dus dat ik “gedwongen” ben (of beter mijzelf dwing) te werken met een onnodig groot programma, met tal van overbodige functies, de documenten bewaard in een schimmig bestandsformaat, op een server waarop wetten van toepassing kunnen zijn waar ik geen enkele invloed op heb. Kortom: Welke alternatieven heb ik?

Een “OpenOffice” pakket

Er zijn verschillende alternatieven voor de hele serie van software van Microsoft. LibreOffice, OpenOffice en OnlyOffice zijn hier de bekendste voorbeelden van. Ten dele lossen deze de hiervoor door mij geschetste problemen op. Maar het blijven hele grote pakketten met heel veel ongebruikte functies. Bovendien zijn zij ook druk doende om met cloud services wat geld te verdienen, en geeft dat dus opnieuw een ongewenste lock-in. Het zomaar vervangen door het ene complexe product door het andere complexe product is zeker geen oplossing.

Maar wat zijn dan de eisen?

Mijn eisen zijn eigenlijk heel beperkt. Ik ben historicus. Het don van onderzoek en het schrijven van artikelen zijn mijn hoofdtaken. Voor deze twee bezigheden heb im de juiste tools nodig. Omdat ik een teksteditor in eerste instantie zal gebruiken voor het schrijven is dit mijn rijtje eisen:

1. Local first: De belangrijkste, nieuwste versie van bestanden moeten zijn opgeslagen op mij laptop. Helaas is in de archieven waar ik mijn onderzoek doe niet altijd de beschikking over Wifi, dus dit is echt een belangrijk punt.
2. Toegankelijke bestanden: Mijn tekstbestanden moeten schrijfbaar en leesbaar zijn, zelfs zonder applicatie.¹ Geen gesloten berstandsformaat.
3. Eenvoud: Eigenlijk heb je maar een paar functies nodig tijdens het schrijven. Het is handig als je een woord vet kunt maken of juist in schuinschrift kunt weergeven. Ook titels wil je natuurlijk al duidelijk aan kunnen geven in je tekst. Tijdens het schrijven wil je zo min mogelijk afgeleid worden. Teveel mogelijkheden zijn vaak vooral storend. Maar natuurlijk zijn er nog andere functies belangrijk.
4. Voetnoten: In een historische tekst zonder voetnoten ontbreekt het bewijs. Bovendien zijn voetnoten (soms vervangen door eindnoten) onmisbaar om op sommige plekken in de tekst iets te verduidelijken.²
5. Literatuur referenties: Vaak een onderdeel van de voetnoten, maar onmisbaar is de integratie met een zogeheten referencemanager. Zelf gebruik ik Zotero, waar alle literatuur die ik nodig heb voor mijn onderzoek in is opgenomen. Vanuit mijn tekst (of voetnoot) wil ik makkelijk een verwijzing naar deze literatuur op kunnen nemen, als “bewijs” dat mijn beweringen gestoeld zijn op eerder onderzoek.
6. Table of contents: Niet zo zeer voor de uiteindelijke uitvoer, maar vooral om snel door het document te kunnen springen door simpel met de muis op een hoofstuk of paragraaf titel te klikken.
7. Revisie geschiedenis en commentaren: Word doet dit zonder meer goed. Een andere persoon kan je document van correcties voorzien en commentaren geven bij delen van de tekst.
8. Conversie: Omdat de meeste uitgevers alleen copy accepteren in MS Word formaat (!), is het belkangrijk dat het mogelijk is om in dat formaat te kunnen exporteren, waarbij natuurlijk zo min mogelijk extra handeling moeten worden gevraagd.

Keuzes

De eerste twee eisen laten maar één optie over. De tweede eis geeft nog een kans aan het in de Beta-wetenschappen vaak gebruikte LaTeX. De eerste eis, local first, is echter een behoorlijk argument tegen het gebruik van LaTeX. Lokaal is dit formaat zeer lastig te gebruiken, en de leercurve om er mee te werken is bovendien enorm. Het acceptabele alternatied is Markdown. Dit formaat kan alle wensen aan, alhoewel het niet altijd allemaal alleen maar rozegeur en maneschijn is. De zoektoch gaat verder, maar kan zich nu verder beperken tot Markdown editors.

← Alle projecten